Welkom op de reislog van John Peeters en Kees Scheffers over de sponsorfietstocht naar Skopje (Italië -> Slovenië -> Kroatië -> Monenegro -> Albanië -> Macedonië)! Elke gefietste kilometer van onze tocht komt ten goede aan de renovatie van een school voor kinderen in achterstandswijken van Skopje. – -> Meer over onszelf en over de aanleiding tot deze sponsortocht: klik op ‘OVER MIJZELF’ boven de foto hiernaast. -> Veel foto’s vind je via de link ‘Fotoalbum van deze tocht’

(Skopje – Amsterdam; vliegen)
Vandaag zijn we weer veilig geland, terug in Nederland van een enerverende fietstocht  met een prachtige apotheose in Skopje. Het zwemelt nog na in ons hoofd, vooral de opgewekte kinderen waarvoor wij dit hebben gedaan. En waarvoor we onze sponsors nog eens heel hartelijk willen dankzeggen!
Ben je soms op zoek naar een nog onontdekt land met unieke cultuur, magnifieke natuur en heel gastvrije mensen, dan hebben wij een gouden tip voor je: Macedonië!  Ben je door onze verhalen nieuwsgierig geworden en wil je er misschien zelf wel eens naar toe, neem dan een kijkje op de site van één van onze sponsors: www.karatanovatours.nl. Daar ligt Vasco allerlei tipjes van sluiers voor je op en wil hij graag een reis door dit mooie land voor je organiseren. Ook heel mooi: www.cybermacedonia.com. Wij wensen je veel plezier!

John en Kees

(Skopje; 8 km)
Wat een feestelijke ontvangst, wat een enthousiasme van de honderden kinderen en leerkrachten, die ons ‘s morgens opwachten en voor ons een uurlang durende spetterende show opvoerden! We moeten toegeven dat we ‘s morgens iets zenuwachtiger opstonden dan anders. We hadden vandaag immers het heft niet meer in eigen handen. Om 9 uur werden we vanaf het hotelletje door het drukke stadsverkeer geloodst naar de ‘Dimo Hadji Dimov’ school. Tientallen kinderen op fietsjes begeleidden ons daar naartoe.

Bij de ingang lachtten drie, in prachtige Macedonische klederdracht gestoken meisjes (rood, roomwit, goud) ons toe. Ze hielden een schaal vast waarop een mandje met stukken brood, een kommetje zout en een kommetje kruiden. We doopten het brood in de kommetjes, aten het en voelden ons opgenomen in de gastvrijheid van deze schoolgemeenschap. Op het plein maakten kinderen kleurige krijttekeningen voor ons. Het schoolhoofd leidde ons naar een grote zaal waar zeker tweehonderd kinderen (van de 1400) enthousiast met Macedonische en Nederlandse vlaggen ons toezwaaiden. We  voelden ons als de koningin! De zaal was omgetoverd tot een kleurrijke feestzaal. Zo’n 40 kinderen vormden een fluitorkestje, dat hun best deed om ons zo muzikaal mogelijk welkom te heten. We werden langs tafels geleid waar kinderen hun mooiste werkstukken, tekeningen, collages lieten zien.

Op het rijkelijk gedecoreerde podium, ook weer met vlaggetjes van beide landen, stond al een dansgroepje van wel 30 kinderen klaar in dezelfde vrolijke klederdracht. En wat dansten ze als eerste? De Driekusman! Echt op zijn hollands, met het klappen van de handen en het zwaaien van het wijsvingertje tegen mekaar. Dat was nog maar het begin. Want wat we daarna aan Macedonische dansen zagen is te mooi om te beschrijven. Ze dansten met een sierlijkheid, ingetogenheid en elegantie, die onze kinderen niet kennen. Het was een verhaal dat zich in de bergen afspeelt, dat zij uitbeeldden met draaienden bewegingen in allerlei variaties, kokette pasjes, rondedansen om elkaar heen, door elkaar heen, een alsmaar wijken en samenkomen van steeds weer andere groepjes. We kregen brokken in onze keel.

Daarna werden we door drie meisjes vanachter een microfoon toegsproken, eerst in het Macedonisch, toen in het Engels en daarna in het ….. Nederlands. Ze vertelden hoe blij ze waren dat wij helemaal uit Nederland naar hun toegekomen waren, om voor hen een betere school te zorgen en dankten ons van harte. John sprak daarna de kinderen toe in zijn beste Macedonisch(!): wat voor een mooi land Macedonie is met zo’n vriendelijke mensen. Hij wenste alle kinderen veel succes in de toekomst, namens alle kinderen in Nederland. Er werd uitbundig geklapt en met vlaggetjes gezwaaid. De quiz die John had voorbereid, met 12 vragen over Nederland (Bijv: Waarom dragen de voetballers een oranje shirt? a. omdat de koeien in Nederland oranje zijn gekleurd, b. omdat de babies geboren worden met oranje haar of c. omdat de koninklijke familie Van Oranje heet) was een groot succes. Tot onze grote verbazing verstonden alle kinderen de vragen in het Engels en wisten ze bijna alles van Nederland, hoeveel land onder water staat, de duinen, de schilders, het schaatsen, de grootste haven, waar het Vredespaleis staat, dat PSV Eindhoven in 1996 de Europese Champion league heeft gewonnen en uiteraard alle goed voetballers. De besten kregen een bellenblaasbusje als prijs en de hoofdprijs was…. John’s blauwe fietshelm.

Toen werden we door de klassen geleid. De allerkleinsten waren bezig met kleurige tekeningen, die wij later gebundeld kregen aangeboden. In de volgende groep waren meisjes met een weefgetouwje bezig en tapijt aan het knopen. Jongens lieten ons een in elkaar geknutseld zweefvliegtuigje zien. Weer een volgende groep wilde graag op een klassefoto. Ondertussen wees de directrice ons ook op de vernieuwde lokalen, de schoolmeubeltjes uit Nederland.

Vervolgens kregen we een rondleiding door het gedeelte van de school dat duidelijk aan vernieuwing toe was. Er was nogal wat kapot in de vloer, de muur, het plafond, de tafeltjes en stoeltjes, de ramen en deuren. Aan de renovatie hiervan zal ons sponsorgeld besteed worden. Ondanks deze slechte huisvesting straalde de school toch een blijheid uit, dankzij de vrolijke tekeningen, schilderijen, glasbeschildertingen en andere versieringen in de gangen, die de kinderen zelf hadden gemaakt. Vooral de mooie kerkjes, de natuur en het gezinsleven werd kleurrijk uitgebeeld.      

Natuurlijk werden we ook in de directiekamer uitgenodigd voor een wel heel erg gezellig samenzijn met de onderwijzers onder het genot van allerlei hapjes en koffie – want daar houden Nederlanders zo van. De omgang was amicaal, zelfs familiair te noemen (zie foto!). We hadden interessante gesprekken met de leerkrachten (en, Geertje, ook met Taki die helemaal vanuit Krusevo hierheen gekomen was). Beduusd van zoveel hartelijkheid en zoveel energie die ze gestoken hebben in onze ontvangst, verlieten deze prachtige school.

Hierna volgde een interview, waarin ons gevraagd werd waarom we dit nu deden, de indrukken van Macedonie, hoe we het sponsorgeld bij elkaar hadden gekregen etc. Dit en de hele dag op school zal op een dvd worden vastgelgd als promotiemateriaal voor de HFNM en zal ons worden toegestuurd. Later hoorden we dat de burgemeester ook had willen komen, maar vanwege een belangrijke bespreking verhinderd was.

Kortom, een dag om nooit te vergeten!      

(Volkovija – Skopje; 103 km)
Eindelijk, wij zijn gearriveerd in Skopje! Om 16.10 uur vandaag, na 1780 kilometer van ploeteren en genieten. En wat een genot was het, toen we dat vierden door elkaar op de promenade langs de Vardar-rivier te tracteren op een …. sladoled! (voor de nieuwe lezers: een ijsje in het Macedonisch). En wat voor een ijsje. Vier reuzegrote bollen in allerlei smaken en kleuren, getopt met een extra hoge slagroommuts. En dat alles in een beker, die erg veel weg had van een overwinningsbokaal!

We togen direct over de beroemde brug over de Vardar – het enige in Skopje dat de aardbeving van 1963 heeft overleefd – naar het kasteel op de hoge heuvel, om de hele stad als zegevoerders te kunnen overzien. Onze monden vielen open van verbazing, toen we op weg daarnaartoe als een speld in de hooiberg, op een bekende stootte: de sportieve Kathy, die we rond het meer van Ohrid hadden ontmoet. Je kunt je wel voorstellen, dat de kussen in het rond vlogen. Wie houdt zoiets in een miljoenenstad nou voor mogelijk?  En wie troffen we vanavond in het Internetcaf’e achter een PC te internetten? Drie keer raden. Kathy, voor de derde keer……

Boven op het kasteelterrein, een park met enkele nostalgische restanten van een burcht, hadden we nog een ontmoeting, met een bijzondere man. Musli Berisha is een uitbundige, goedlachse Albanees, die werkt voor de USAID in Kosovo. Hij vertelde hoe hij als enige van zijn organisatie de Nato-bombardementen in Kosovo heeft overleefd. Hij bracht de laatste Nato-generaal naar de grens, maar wilde zelf blijven, bij zijn eigen mensen. Alle bezittingen is hij nu kwijt; maar zijn hart is rijk. Enthousiast vertelde hij dat binnenkort de hele geschiedenis in boekvorm verschijnt: "Lighthouses in Kosovo" gaat het heten en hij belooftdeons een van de eerste exemplaren toe te sturen. Een kei van een kerel!

Deze laatste fietsdag begon als niet eerder: namelijk in de kou! In het diepe ravijn van de Radika breekt de zon pas laat door. Maar toen we eenmaal boven op 1390 meter hoogte (pffft, pfffft) bij het bergmeer vam Mavrovo aankwamen, konden we onze gezichten laten bruinen door de stralende zon. We bewonderden – met eigen lijve – een beeld van een geharde arbeider uit de allebrbeste communistische tijden; het beeld mag van ons de hoofdprijs krijgen. Het romantische meer riep bij John allerlei herinneringen op. Dit is het Nationale Park waar nog lynxen, beren en wilde katten rondzwerven. Niet dat we die tegenkwamen, maar wel vijf paarden in het wild langs de weg, waarvan het jonge veulen nog erg moest schrikken van onze passage.

Vandaag was het snelheid maken, om na 103 km het einddoel Skopje te bereiken. Halverwege werden we verrast door de stad Tetovo. Een levendige half-albanese stad in Macedonie vol jongelui met en zonder hoofddoek, heel elegant gekleed, studenten waarschijnlijk. Maar ook een moskee uit 1400, met het mooiste interieur dat we ooit in een moskee gezien hebben. Tegen een mokka-bruine achtergrond een overdaad een kleurige bloemen en versieringen. Langs alle muren tegen het plafond prachtige afbeeldingen van tientallen steden in Europa, die op de hoogtijdagen van het Osmaanse Rijk in Turkse handen waren. Een moskee om te zoenen.

Eenmaal buiten werden we omringd door moslim-jongetjes, die erg geinteresseerd in ons waren. Ze waren zo open en spontaan, dat John besloot hier zijn geheime wapen uit te delen: bellenblaasbusjes uit Best! Het werd een waar Bellenblaasfestijn. Iedereen blies als bezeten overal grote en kleine bellen met rode, blauwe, paarse weerschijn in de rondte. Wat een vrolijke, opgewonden gezichten! Wer hebben nu nog de helft van de 20 busjes over, voor de kinderen in de school van Skopje.

We zijn inmiddels in Skopje in hotel Kanet aanbeland, gelegen in het stadspark met het voetbalstadium, waar Ton en Els van het HFNM ook verblijven. Morgenvroeg om 9.00 uur hebben we afgesproken op de school te verschijnen, waar het allemaal om te doen is. Nog één nachtje slapen dus!                  

(Ohrid – Volkovija; 107 km)
Heerlijk, een duik in het warme meer van Ohrid in alle vroegte, om 6.15 uur, vanaf ons eigen terras! Enkele meeuwen zitten parmantig op de randen van een blauw vissersbootje – te slapen?  Andere bootjes liggen nog op hun visser te wachten op het strandje naast ons huis. Dat ligt aan een Anton Pieck-achtige straat met kinderkopjes, waar ‘s avonds alle jongeren zich op hun mooist uitgedost naar binnen wringen voor de disco. Op de met ruwe witte marmer geplaveide winkelstraat is het overdag een aan-en-af geparadeer. Op het pleintje aan het water  zitten op een hoge sokkel de heilige Methodius en Donatus gebogen over een open boek; iedereen er aan herinnerend dat in Macedonie het cyrillisch schrift is uitgevonden. Het is het een geliefde hangplek voor jongeren geworden. Cultuur en vertier, zo dicht bij elkaar. Maar niets haalt het bij de kerkjes en de huisjes die hier in amfitheatervorm tegen de helling liggen aangevlijd. En om het stadshart heen prikken vier hoge minaretten in de lucht, aantonend dat moslims en orthodoxen hier prima met elkaar overweg kunnen. 

Met enige tegenzin verlaten we het kleinood Ohrid, tussen de vele appelboomgaarden en wilde zonnebloemen. Onderweg worden we weer door jongens toegjuicht, dit keer met "Holanda! Holanda!" – ze herkennen de Nederlandse vlag onder de Macedonische vlag die achter onze fietsen wapperen. De Hollanders zijn erg populair in Ohrid: het is de grootste groep buitenlandse bezoekers. Maar liefst drie keer per week brengt een vliegtuig uit Amsterdam ze rechtstreeks hierheen. Mensen die aangetrokken worden door de mooie orthodoxe kerkjes, de leuke huisjes, het idyllische meer en de aparte sfeer die zo treffend bechreven is door A. den Doolaard. Lezen die man!

Nog 200 km naar Skopje. We kiezen voor de iets langere weg door het Mavrovo natuurpark. Eerst de kronkelige weg door het dal van de Crn Drim, die zo’n groot verval heeft dat er plaats is voor twee lange stuwmeren. De laatste heeft een grillige vorm en de weg erlangs ligt hoog tegen de helling, zodat we verrast worden met een machtig panorama  – "The Queen’s view" voor de Britten onder onze lezers.

De stad Debar boven het stuwmeer is meer Albanees dan Macedonisch. Hier draven nog veel paard-en-karren door de straten – veelal in gebruik als taxi – waardoor we behoedzaam om de paardenmoppen heen moeten manoevreren. Het roept bij John herinneringen op aan de groenteboer  in zijn geboorteplaats Venlo, die met paard en kaar de groenten aan de vrouw bracht; totdat het paard op hol sloeg met de hele groentekar er al buitelend achteraan. Nu heeft hij de grootste paardenfokkerij van heel Limburg. 

Op onze route ligt een heel bijzondere orthodoxe kerk: het nonnenklooster van St.Joris, waar een jonge zuster ons de prachtighe fresco’s op de buiten- en binnenmuren laat zien. Nog aparter is een relikwie: een botsplinter van St. Joris, in een ovaal gat van een verzilverde arm. Het bijzondere is dat deze splinter geurt. Toen John en Geertje in het voorjaar hier waren, roken ze heel duidelijk een rozengeur. Ook verschenen er regelmatig druppels op het bot en als je het op een doekje legde werd dat vochtig. De vraag, of dat nu nog zo is, brandde zogezegd op John’s lippen. De zuster beaamde het volmondig, ook al kon ze de arm helaas niet laten zien. Kees, die nogal wantrouwend toeluisterde, verloor zijn scepsis toen de zuster heel overtuigd vertelde dat het een grote zonde, blasfemie, zou zijn als iemand met vloeistof of zo een wonder zou simuleren. In opperste verwarring stapte Kees weer op z’n fietsje; het enige wat hij zeggen kon: tja tja; tja tja….    

Het dal van de Radika, waar we verder doorheen fietsen, is ongelooflijk mooi. Het is een honderden meter diepe kloof met bijna vertikale wanden waartussen zich riviertje wild naar beneden slingert, overal kleine watervalletjes achterlatend. Mooi maar ook heel afmattend! En in een smalle kloof wordt het sneller donker dan je denkt. En dorpjes zijn er niet. Toen Kees (hij kan heel slecht zien in het donker) begon te wanhopen, stootten we op een rij lichtjes rond iets dat een restaurantje bleek te zijn. Of we daar konden slapen, vroegen we de baas. Nee, schudde hij zijn hoofd. Het seizoen is allang voorbij. Wat nu, wat nu? We legden al gebarend – de man verstond noch engels noch duits – uit hoe netelig onze situatie was. Toen streek hij over zijn hart, vroeg ons de paspoorten en aan zijn vrouw of ze bedjes voor ons wilde inrichten in het gesloten motel. Een zucht van opluchting. Bijna een wonder!    

(Rond het meer van Ohrid; 93 km)
Vandaag weer een heerlijke rustdag in Ohrid. Maar wat heet rusten voor een koppel rustelozen? Kees wilde heel graag om het ovaalvormige meer van Ohrid heenfietsen. Het is amper 95 km. Daar draaien we onze handen en kuitspieren niet meer voor om. Interessant ook, omdat dit meer voor de ene helft Macedonisch is en voor de andere Albanees. Maar wat een verschil.  Aan de Macedonische kant   is het bergachtig, op en neer gaat de weg, met degelijke hotels en restaurants, doch weinig daarvan direct aan het water. Het is namelijk een natuurgebied vanwege zeldzame vissen, die nergens anders ter wereld voorkomen, en dito vogels.

Aan de Albanese kant hebben ze daar nog nooit van gehoord.  Menige "businessman"  heeft daar een piertje op poten in het water gebouwd met een gezellig terrasje op het uiteind. Ook zie je kleine bootjes met vissers en wordt de gevangen verse vis voor de voorbijgangers hoog in de hand gehouden, om te kopen. De weg loopt vlak langs het water en er is nog wel eens een kuiltje; of een bobbeltje – gevolg van het opvullen van een eerder kuiltje. Wat hier ook opvalt zijn de vele schutterskoepels van het allerzwaarste driedubbeldik gewapende beton, waarvan er zo’n 200.000 in heel Albanie verspreid liggen. Een stupide idee van de dictator Hoxva, zeggen alle Albanezen nu, die daarmee probeerde de vijand tegen te houden.

De tegenhanger van het toeristische Ohrid aan de Albanese kant heet Pogradec. Op de lange strandboulevard en aangrenzend parkje hebben wij echter alleen oude, tandenloze mannen met wandelstokken in vaalzwarte kostuums en dito petten kunnen ontwaren, die verslaafd waren aan het intelligente dominospel. Het was een beeld uit de jaren 20 van de vorige eeuw.  Charlie Chaplin zou er – na een bezoek aan een gretige tandarts -zo tussen passen.

De grote attractie aan de Macedonische kant is het schitterende veelkoepelig kerkje van Sveti Naun, idyllisch gelegen, boven het water. Deze heilige is in staat geweest een beer te temmen en die naast een os een ploeg door het akkerland te laten trekken. Dit en nog veel meer is te zien op de mooie 12e eeuwse fresco’s die de kerk sieren. De pope (=orthodoxe priester) herkende John onmiddellijk van het voorjaar toen hij met Geertje het kerkje bezocht en met hem een praatje maakte. Hij vond de fietstocht geweldig, en vooral het goede doel. 

Vandaag hebben we er ook weer 2 sponsors bijgekregen! De familie Angjelkoski uit Chicago met baby Kristov van 11 maanden, waar John de eerste fietsles aan kon geven, gaf zomaar 20 Dollar. En in een ander kerkje trok Catherine Sampson uit Sheffield 10 ritselende Euro’s  uit haar  mini-portemonneetje. Zij fietst in haar eentje door de Balkan vanaf Ljubjana. En laat ze nu op dezelfde dag als wij in Skopje aankomen, maar dan via een andere route. Ze was blij eindelijk eens andere fietsers tegen te komen, ook al hadden die haar vader kunnen zijn.

En nu de klapper. In Pogradec zag John een autobus met de opschriften "Hier instappen" en "Niet praten met de chauffeur". Die chauffeur was heel trots dat hij met een Nederlandse bus rondreed. Toen John een kiekje wilde nemen van het interieur, sloot de goedlachse chauffeur plots de deur en deed of hij vertrok. Na een schrikreactie volgde een bulderende schaterlach en opende hij weer de deur voor de andere instappende passagiers. Kijk, dat is nu typisch Albanees! Lekker dollen met mekaar. Een Macedonier zou zoiets toch niet zo gauw doen, denken wij.   

(Ohrid – rustdag; 7 km)
Nog voor we gisteren Ohrid binnenreden, hadden we al datgene bewonderd wat het mooiste en meest typische is van Macedonie, het best bewaarde geheim: de bijzondere orthodoxe kerkjes met eeuwenoude fresco’s – sommmige uit de 9e eeuw. Ze liggen altijd op idyllische plekjes: op een eilandje, tegen een heuvelhelling aan een meer, aan smalle klinkerstraatjes a la Anton Pieck, of aan een met kastanjebomen omzoomd pleintje.

Het eerste kerkje dat we bezochten, in Calista, bood uitzicht op het Meer van Ohrid. Een allerliefst zustertje van amper 30, luisterend naar de mooie naam Dionysia, glimlachte ons toe en wilde graagde deur openen van het kerkje Sveti Bodgoridza (Heilige Moeder van God).Een en al koepeltjes op ronde en achthoekige torens van natuursteen, een lust voor het oog. Maar dan het interieur! Kleurige fresco’s op alle muren, pilaren en gewelven met scenes uit het leven van Maria. Vertederend hoe ze als klein meisje in een teil water wordt afgebeeld, gewassen door enkele vrouwen in het huis van Anna en Joachim. Tientallen even ontroerende taferelen volgden.

Helemaal onder de indruk raakten we toen zuster Dionysia ons voorging naar een kerkje in de rotsen. Hemelse muziek als van engelen klonk in onze oren toen we de smalle donkere stenen trap bestegen. Mystiek werd het in het grotkerkje zelf, een ruimte van amper 3 meter in het rond. Fresco’s uit de 9e eeuw deden ons verbazen en gaven een gevoel van altijddurende rust, bevrijd van alle jachtigheid en druk om je heen.

Vandaag dan eindelijk een rustdag voor ons. En waar kan dat beter dan in het mooie Ohrid, waar zoveel te zien en te beleven valt. Even dreigde het mis te gaan, toen verontrustende donderslagen ons verrasten en er bosjes pijpestelen uit de lucht kwamen vallen. We tooiden ons in regenjack en regenovertrekjes over onze sandelen. Maar zie daar, na Aeolus en Pluvius kwam al snel Helios de dag opvrolijken (met excuses aan Carool voor het dooreenhaspelen van griekse en romeinse goden). De orthodoxe kerkjes op de heuvels van Kaneo, St Jovan en St. Pantaleimon, maakten diepe indruk. Hier is het waar hemel en aarde elkaar ontmoeten. We hoorden dat Ohrid 365 kerkjes telt, waarvan een groot gedeelte onder de huizen (tegen de Turken): e’e'n kerkje voor elke dag in het jaar. We wandelden omhoog door het bos langs het meer naar de grote burcht van koning Samuel, het letterlijke hoogtepunt van Ohrid.

En toen, onvermijdelijk…. het monument van A. den Doolaard, de enige Nederlandse schrijver die een monument heeft in het buitenland. Enkele maanden geleden is het nog feestelijk ingehuldigd. Wat een mooi subtiel bouwwerkje: een golvend, sneeuwwit, versteende zeildoek (Ned.) boven een voetstuk van ronde bogen in rode baksteen (Mac.). Tegen het zeildoek de beeltenis van de flamboyante schrijver zelf, met zijn woeste haren en wilskrachtige kin. Wie heeft niet voor zijn eindexamen "De Herberg met het hoefijzer", "De Orient Express" of "De bruiloft der zeven zigeuners" gelezen. Al deze boeken spelen zich af in Albanie of Macedonie, de Bruiloft zelfs in Ohrid.  Het zijn spannende verhalen vol passie, liefde en gedrevenheid. Tip voor al onze sponsors: lees die man! (Vooral de Orient Express geeft de boeiende, bloedige, hartstochtelijke geschiedenis van Macedonie en zijn helden prachtig weer).

O ja, ook in Ohrid hebben we weer een sponsor kunnen warm maken voor ons doel. Vanmorgen om 6.45 uur nog. We kwamen net in zwembroeken de trap van ons pension op, nadat we een duik hadden genomen in het heerlijke water van het Ohrid meer. Een duitse mevrouw die hier ook had overnacht, kwam net met haar koffers de trap af. Bij het elkaar passeren raakten we samen aan de praat. Ze viel van de ene verbazing in de andere en haar mond ging steeds verder openstaan toen we vertelden over onze fietstocht, het project in Skopje en over onze sponsors. Ze maakte haar tas open en gaf ons spontaan 10 Euro voor het goede doel en een flinke kus op beide wangen. Prachtig toch?                     

Een tweede bericht op dezelfde dag? Jazeker, dat is de bijzondere man die we vandaag in Ohrid ontmoetten dubbel en dwars waard. Op weg naar het vroegere paleis van Tito aan het meer, kwamen we hem tegen op het vooroorlogs fietsje van zijn opa. Nikola Namev, een levendige man zoals alleen Wim de Bie zou kunnen uitbeelden. Met weidse gebaren, nadrukkelijke stembuigingen en vol hartstocht hield hij ons twee uur in de ban, daar aan de oever van het Meer van Ohrid. Een boeiende verteller vol drama. Wij hingen aan zijn lippen toen hij sprak over de grootse geschiedenis van Macedonie, de armoede en verdeeldheid in het huidige Macedonie en de ziel van der ware Macedonier, daarbij bonkend op zijn borst. Hij leek zo’  weggelopen uit een van de boeken van den Doolaard.

Vol trots vertelde hij ook over de Nederlanders, die Macedonie en vooral Ohrid zo’n warm hart toedroegen. In de jaren zestig waren zij de meest geziene gasten in Ohrid (dankzij de boeken van den Doolaard), met 50.000 bezoekers in 1969. Nikola vertelde over de speciale band tussen Ohrid en Katwijk. Hoe dagelijks grote hoeveelheden tulpen werden overgevlogen. En hoe de Ohridenaren met diezelfde tulpen in de hand uitliepen naar het vliegveld als daar weer Nederlanders landden. Zelf was hij ook in Amsterdam en Rotterdam geweest en had zich verwonderd over hoe Nedrlanders in dat land onder zeeniveau leefden. En hoe gastvrij ze waren. Wat een land!

Nikola is niet alleen een Macedonier in hart en nieren, maar ook een ware natuurmens. Every day I swim in the water of the lake. Zelfs ‘s winters bij 5 graden. HIj liet de duikbril zien, to look the flora and fauna underwater. Hij klimt in de bergen, zoekt kruiden waarvan hij thee trekt. Vegetarier is hij al zijn hele leven geweest, hij drinkt geen alcohol, no pivo, no coffee, no medicaments, never had an injection. Kees heeft zijn meerdere in hem gevonden! I’m healthy, I’m happy, I enjoy life! Maar tegelijkertijd zei hij ook wat voor een bewondering hij voor ons. You are very brave men with big courage, to come to Macedonia on a bike. Bravo!

Ook vertelde hij over het grote geheim van Ohrid: de parels. Het zijn parels van oesters (somsook van glas) die worden beschilderd met een emulsie, gewonnen uit speciale zilverkleurige visjes, placiza geheten, die alleen leven in het meer van Ohrid. Slechts twee families in Ohrid weten hoe je die emulsie moet maken, maar houden het angstvallig geheim. Als student chemie heeft Nikola nog geprobeerd zo’n emulsie kunstmatig te bereiden, maar dat liep uit op een faliekante mislukking. Het blijft een geheim en een wonder!

Met gevoelens van bewondering en respect nemen we afscheid van Nikola; het was ongemerkt al laat in de avond en duister geworden. Ohrid’s burcht, zijn kerken en zijn haven stonden in volle gloed te pronken. 

(Elbasan – Ohrid; 95 km)
We zijn er! Macedonie heeft ons in haar armen gesloten. En nog wel in de allermooiste plaats: in Ohrid (spreek uit: Ochrid), de parel van de Balkan, idyllisch gelegen aan het prachtige Meer van Ohrid middenin de bergen. Hoe kun je een plaats beschrijven die je hart gestolen heeft? Bij John is dat gebeurd toen hij in het voorjaar met Geertje hier enkele dagen vertoefde. Een plaats waar volgens A.den Doolaard hemel en aarde samenkomen. En zo is het. Het was niet de wind, die ons steeds sneller deed trappen naarmate we Ohrid dichter naderden. Een magische kracht was het, een heimwee-achtig gevoel.

We vlógen bijna over de weg langs het rijkelijk met riet begroeide meer  en stoven als gekken door de buitenwijk, op weg naar het gereserveerde huisje. Dat ligt met het bloemrijke terras direct aan het meer naast een miniscuul vissershaventje. Vanaf het terras loopt een stenen trapje waar je zo het water in kunt lopen. Met beboste bergen, pittoreske huisjes en een mooi orthodox kerkje op de achtergrond.

John stond te popelen aan het water, sprong erin, ook al  was het duister van de nacht al bijna gevallen. Het door de wind briesende water klotste in schuimkoppende golven tegen de kant. Heerlijk. Echte gekluksmomenten beleef je niet zo vaak, maar dit was er een.

Bij het binnenrijden van Ohrid hoorden we plots vanuit een terras "Kees! Kees!" roepen. Verbazing alom. Want wie kent Kees nu hier? Daar sprongen Ton en Els Kesselaers van het HFNM-project de straat op. Zij zaten aan de koffie, precies daar  waar wij voorbijflitsen. Verrassing en blijdschap aan beide kanten. Daar moet op gedronken worden! En uitgebreide verhalen. Ook Zoran, de leider van het project dat wij ondersteunen was van de partij. De kennismaking was aangenaam en vrolijk. Zij nodigden ons uit voor een gezamenlijk etentje waar we de rijkdom van de Macedonische keuken onze tong en smaakpapillen lieten strelen. Daar schoven ook nog de aannemer en zijn vrouw bij aan.

Hoe weinig belovend was de dag begonnen, in Elbassan, Albanie.  Een hevige wind van windkracht 4 a 5 was die nacht opgestoken en die kregen we ook nog precies op kop. Struiken bogen diep door,  hier en daar lag een afgebroken tak op straat. John begon al direct hard te trappen. "Wij moeten de windgod Aeolus niet tarten" zei wijze Kees. En schakelde een paar tandjes terug. We hadden immers nog zo’n kleine 100 kilometer klimmen voor de boeg? Als schildpadden kropen we tegen de bergen omhoog. We verbaasden ons over de verrassend groene natuur hier. Maar een helling van 10% met windkracht 4 tegenwind werd zelfs Kees te gortig; hij stapte deemoedig van het zadel. Maar toen we die Qe Tanës-pas van 933 meter bereikten was de vreugde des te groter. Daar lag ook de grens tussen Albanie en Macedonie, waar een vriendelijke douaneman ons welkom heette in Macedonie. Als een speer schoten we de steile hellingen af, richting Ohrid, de parel van de Balkan…..      

(Tirana – Elbasan; 58 km)
Tirana in de ochtend moet je meemaken. Koffieterrasjes op de hoek van elke straat, met heftig discussierende mannen boven een miniscuul bakje Turkse troost. Vrouwen met witte hoofddoekjes etaleren – al breiend – hun fruit tegen een hoge muur, hopend op een koopgrage klant. Vrouwen met blote navel en een wel erg laag hangende spijkerbroek etaleren – al heupwiegend – hun ijdelheid, hopend op een begerige mannenblik. Wij blijven daaronder onverstoord, uiteraard.

Wij wandelen door een parkje in een volkswijk, waar mannen van onze leeftijd gezellig op bankjes zitten te keuvelen,  schaken of domino-en. Met Zef en Nik (van Joseph en Nicolas) hebben we voor het eerst sinds onze kindertijd weer genoten van het opwindende dominospel. Voor elke goede zet krijgen we een aanmoedigend bravo, wat wij weer beantwoorden met een bewonderende klap op Zef’s schouder, toen bleek dat hij de beste was in het eentjes tegen eentjes en tweetjes tegen tweetjes leggen.

Tirana is in luttele jaren een wereldstad geworden, niet in het minst door de flamboyante burgemeester en kunstenaar Edi Ramas. Hij kwam op het idee de facades van veel grijze gebouwen in felle kleuren en wilde patronen te beschilderen, a la Hundertwasser. Lopend langs de Lana rivier hadden we daar een prachtig uitzicht op, ook al waren de kleuren ondertussen wat verbleekt. We liepen over het kolossake Skanderberg-plein, genoemd naar de grote nationale held van Albanie die hier groter dan groot op zijn steigerend paard staat afgebeeld. De winkels en het verkeer is als van een metropool. Met fietsen en oversteken is het oppassen geblazen.

Wat een verschil met Shkodrër, waar we gisterenochtend waren. Daar zie je de keerzijde van Albanie: rommelig en overal troep en afval; we waanden ons soms in India – compleet met koe op straat – of in Indonesie – open putdeksels langs de weg, vooral ‘s avonds heel verrassend. En vooral stoffig, want men heeft er daar geen zin in stoepen aan te leggen. In de binnenstad van Shkodra kan mijnheer Philips trouwens nog bergen geld verdienen met zijn straat-, winkel- en fietslampjes.

Bijna was het zover…. Wij meenden er echt recht op te hebben, na twee weken alleen maar zon, zon, zon. Hoera, hoera! Ik voel een regendruppel, zei blije Kees. En ik voel nattigheid, zei opgewonden John. Wat een verkwikking! Het was in de Albanese bergen op 600 meter hoogte. Maar eilaas, het waren er maar 12. We hebben ze een voor een geteld en bijna doorgeslikt. Maar de 13, nee, die haalden ze net niet.

We zitten nu in Elbassan, en alweer was er een aardige Albanier die vroeg of hij ons helpen kon. Kurti had in Duitsland gewerkt als kok, en ook in Nederland, en sprak ons zelfs in onze eigen moedertaal aan. Hij bleek nu de meesterkok van Elbassan en heeft daar zelfs een kookprogramma op de tv. Maar het belangrijkste voor ons was dat hij een korting wist te bedingen in het mooiste hotel van de stad, Grand hotel, met overal marmer, levensgrote schilderijen en brede, sierlijke bloemenguirlandes-trappen. En op het terras, geloof het of niet, Amstelbier uit een Heinekensglas! Voor de financieel geinterresseerden: daar betalen wij 35 Euro voor: een 2-persoonskamer incl. ontbijt en gratis internet. Maar helaas… weer geen USB-poort. Wij proberen beeldend genoeg te schrijven, en de fantasie van onze lezers mag natuurlijk ook wel een kans krijgen.

Het belangrijkste van vandaag is echter: dat we morgen eindelijk in Macedonie zullen aankomen! Maar pas na een tocht van ong. 100 km; en over een pas van 933 meter. Hoeperdepoep, sapperdeflap. Zojuist vernamen we dat Zoran Svetovski en Ton en Els Kesselaers van de Humanitarian Foundation Nederland Macedonia (HFNM) ons in Ohrid zullen opwachten. Wij zijn benieuwd. Macedonia, here we come!